Όλοι έχουμε έναν θείο, μια γιαγιά ή έναν συνάδελφο που κάνει καλύτερη πρόγνωση καιρού από την ΕΜΥ. «Έρχεται βροχή, το νιώθω στη μέση μου!». Μόλις λοιπόν πέφτουν οι πρώτες φθινοπωρινές βροχές, η ερώτηση επιστρέφει: μπορεί πραγματικά ο καιρός να προκαλέσει πόνο στη μέση;
Η επιστήμη έχει ασχοληθεί σοβαρά με το θέμα. Η απάντηση είναι πιο ενδιαφέρουσα από ένα απλό «ναι» ή «όχι».
Τι βρήκαν οι μεγάλες μελέτες
Η μελέτη του Σίδνεϊ. Ερευνητές στην Αυστραλία παρακολούθησαν 993 ανθρώπους που παρουσίασαν ξαφνικό πόνο στη μέση και σύγκριναν τον καιρό την ημέρα που ξεκίνησε ο πόνος με τον καιρό μια εβδομάδα και έναν μήνα νωρίτερα. Θερμοκρασία, υγρασία, ατμοσφαιρική πίεση και βροχή δεν σχετίζονταν με το ξεκίνημα του πόνου. Μόνο ο δυνατός άνεμος έδειξε μια πολύ μικρή σχέση, την οποία οι ίδιοι οι ερευνητές χαρακτήρισαν αμελητέα.
Η μελέτη των 11 εκατομμυρίων επισκέψεων. Στις ΗΠΑ, μια ομάδα του Harvard εξέτασε πάνω από 11,6 εκατομμύρια επισκέψεις ανθρώπων άνω των 65 ετών σε γιατρούς (έρευνα στο BMJ, 2017). Τις βροχερές μέρες οι επισκέψεις για πόνο στη μέση ή στις αρθρώσεις δεν ήταν περισσότερες από τις στεγνές.
Η μελέτη με τα κινητά. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο πρόγραμμα «Cloudy with a Chance of Pain» του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, 2.658 άνθρωποι με χρόνιο πόνο κατέγραφαν κάθε μέρα στο κινητό τους πόσο πονούσαν, για περίπου έξι μήνες, ενώ το κινητό κατέγραφε τον καιρό στην περιοχή τους. Εδώ φάνηκε μια σχέση: τις μέρες με υψηλή υγρασία, χαμηλή ατμοσφαιρική πίεση και αέρα η πιθανότητα μιας πιο δύσκολης μέρας ήταν περίπου 20% μεγαλύτερη. Η θερμοκρασία μόνη της και η βροχή δεν έπαιζαν ρόλο.
Το «20%» ακούγεται μεγάλο, αλλά στην πράξη είναι μικρή αλλαγή. Όπως εξηγούν οι ίδιοι οι ερευνητές, αν ένας άνθρωπος έχει συνήθως 5 «κακές» μέρες στις 100, στον υγρό και θυελλώδη καιρό θα έχει περίπου 6.
Άρα τι ισχύει;
- Ο καιρός δεν προκαλεί πόνο στη μέση σε έναν υγιή άνθρωπο.
- Σε όσους ήδη πονούν χρόνια, ο υγρός και θυελλώδης καιρός μπορεί να κάνει λίγο πιο πιθανή μια δύσκολη μέρα.
- Ένα μέρος του «χειμωνιάτικου» πόνου ίσως οφείλεται σε όσα αλλάζουν στη ζωή μας τον χειμώνα: κινούμαστε λιγότερο, καθόμαστε περισσότερο, σφιγγόμαστε από το κρύο. Αυτά δεν τα μέτρησαν οι συγκεκριμένες μελέτες, αλλά αξίζει να τα σκεφτείτε.
Το σημαντικό μήνυμα: ο καιρός δεν είναι λόγος να αποδέχεστε έναν πόνο σαν «κανονικό». Αν η μέση σας πονάει εβδομάδες, ή κάθε φορά που αλλάζει ο καιρός, υπάρχει κάτι που αξίζει να εξεταστεί.
Τι λέει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας
Ο πόνος στη μέση είναι η πρώτη αιτία αναπηρίας στον κόσμο. Το 2020 αφορούσε περίπου 619 εκατομμύρια ανθρώπους, έναν στους 13. Στις οδηγίες του 2023 για τον χρόνιο πόνο στη μέση, ο ΠΟΥ συνιστά:
- Ενημέρωση για το τι συμβαίνει και πώς να φροντίζετε τον εαυτό σας
- Προγράμματα άσκησης
- Ορισμένες φυσικές θεραπείες, όπως το μασάζ
- Ψυχολογική υποστήριξη, όπως η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία
- Ορισμένα φάρμακα, πάντα με οδηγία γιατρού
Μικρά πρακτικά για τον χειμώνα
- Μη σταματάτε να κινείστε. Αν βρέχει έξω, ένα σύντομο πρόγραμμα ασκήσεων στο σπίτι ή ένα πέρασμα από το γυμναστήριο μετράει.
- Σηκωθείτε από την καρέκλα. Αν δουλεύετε σε γραφείο, λίγα λεπτά περπάτημα κάθε ώρα κάνουν διαφορά. Δείτε και το άρθρο μας για τον αυχένα και την τεχνολογία.
- Κρατήστε ένα ημερολόγιο πόνου. Σημειώνετε πόσο πονάτε (0–10), τι κάνατε και πώς ήταν ο καιρός. Σε λίγες εβδομάδες θα δείτε τι πραγματικά σας επηρεάζει. Είναι και πολύτιμη πληροφορία για τον γιατρό σας.
- Ζεστό ντύσιμο στα κρύα πρωινά. Δεν θεραπεύει, αλλά πολλοί νιώθουν πιο άνετα όταν δεν «παγώνουν».
Πότε να δείτε γιατρό χωρίς καθυστέρηση
Αν ο πόνος στη μέση συνοδεύεται από αδυναμία ή μουδιάσματα στα πόδια, δυσκολία στην ούρηση ή στην κένωση του εντέρου, ανεξήγητη απώλεια βάρους, ή ξεκίνησε μετά από πτώση ή τραυματισμό, μην περιμένετε να αλλάξει ο καιρός. Επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό.
Ακόμη κι αν δεν υπάρχουν αυτά, ένας πόνος που κρατάει πάνω από έξι εβδομάδες ή σας σταματάει από τη δουλειά και τον ύπνο χρειάζεται αξιολόγηση από ειδικό. Δείτε και το άρθρο μας για τη διαχείριση του χρόνιου πόνου.
Η δική μας προσέγγιση
Στη Μονάδα Φροντίδας Πόνου Therapia Specialists, στη Γλυφάδα και στο Χαλάνδρι, η αντιμετώπιση ξεκινά από μια προσεκτική αξιολόγηση: πού πονάτε, πότε, τι το χειροτερεύει και τι έχετε ήδη δοκιμάσει. Με βάση αυτή, η Δρ. Τριανταφυλλιά Δήμου συζητά μαζί σας τις επιλογές που ταιριάζουν στη δική σας περίπτωση. Για τις σύγχρονες επιλογές στη χρόνια οσφυαλγία, δείτε εδώ.
Ο καιρός θα αλλάζει έτσι κι αλλιώς. Ο πόνος σας δεν χρειάζεται να τον ακολουθεί. Κλείστε ραντεβού για αξιολόγηση στη Γλυφάδα ή στο Χαλάνδρι.
Πηγές
- Steffens D, Maher CG, Li Q, et al. Effect of weather on back pain: results from a case-crossover study. Arthritis Care & Research, 2014. doi:10.1002/acr.22378
- Jena AB, Newhouse RL, Olenski AR, Molitor D, Miller N. Association between rainfall and diagnoses of joint or back pain: retrospective claims analysis. BMJ, 2017. doi:10.1136/bmj.j5326
- Dixon WG, Beukenhorst AL, Yimer BB, et al. How the weather affects the pain of citizen scientists using a smartphone app. npj Digital Medicine, 2019;2:105. doi:10.1038/s41746-019-0180-3
- Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. WHO guideline for non-surgical management of chronic primary low back pain in adults in primary and community care settings, 2023. who.int
- University of Manchester. Cloudy with a chance of pain: smartphone study shows pain more likely on humid, windy days, 2019. manchester.ac.uk
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση.